Sprawdź również
Położna środowiskowa
Położna w ciąży
Wizyta patronażowa
Jak się zapisać do położnej środowiskowej?
Profesjonalne wsparcie w terapii infekcji intymnych
Wsparcie laktacyjne i opieka nad noworodkiem
Karmienie piersią to proces naturalny, ale – wbrew powszechnej opinii – nie zawsze instynktowny od pierwszej sekundy. Podobnie jest z pielęgnacją noworodka: pierwsza kąpiel czy przewijanie mogą wydawać się wyzwaniami na miarę zdobycia Everestu.
To zupełnie normalne, że czujesz niepewność. Jako położne wiemy, że sukces w laktacji i sprawna opieka nad maluchem to kwestia wiedzy, cierpliwości i… techniki. W tym artykule skupimy się na konkretach: jak bez bólu karmić piersią, jak radzić sobie z kryzysami i jak pielęgnować delikatną skórę dziecka, by nie zrobić mu krzywdy.
Część I: Karmienie piersią bez tajemnic
Mleko mamy to najlepszy pokarm, jaki możesz podarować swojemu dziecku. Jednak początki bywają trudne. Kluczem do sukcesu nie jest „posiadanie mleka” (bo to produkuje się samo), ale technika karmienia.
1. Prawidłowe przystawienie – fundament sukcesu
Większość problemów laktacyjnych (ból brodawek, zastój pokarmu, słaby przyrost wagi dziecka) wynika z nieprawidłowego uchwycenia piersi przez noworodka.
Jak wygląda prawidłowe przystawienie?
• szeroko otwarte usta: dziecko powinno obejmować nie tylko samą brodawkę, ale też znaczną część otoczki (ciemniejszej skóry wokół),
• wywinięte wargi: wargi dziecka (szczególnie dolna) powinny być wywinięte na zewnątrz, przypominając „rybi pyszczek”,
• nos i broda: bródka dziecka musi być mocno wciśnięta w pierś, a nosek powinien być blisko skóry (nie martw się, dziecko poradzi sobie z oddychaniem),
• brak bólu: po początkowym dyskomforcie (kilka sekund), samo ssanie nie powinno boleć. Jeśli boli przez całe karmienie – technika wymaga korekty.
2. Najczęstsze wyzwania laktacyjne
W pierwszych dobach możesz napotkać przeszkody. Nie oznaczają one końca karmienia, lecz są etapami, które z pomocą położnej można przejść.
• nawał pokarmowy (3-4 doba): piersi stają się twarde, ciepłe i ciężkie. To znak, że laktacja ruszyła pełną parą. Co robić? Często przystawiaj dziecko, stosuj zimne okłady po karmieniu, a ciepłe prysznice przed,
• poranione brodawki: zazwyczaj wynikają ze złego przystawienia. Co robić? Skoryguj pozycję z położną, wietrz piersi („chodzenie topless” w domu to świetna metoda gojenia) i smaruj brodawki własnym mlekiem lub czystą lanoliną,
• kryzys laktacyjny: moment, gdy dziecko nagle „wisi na piersi” non-stop. Często mylnie interpretowany jako brak pokarmu. To zazwyczaj skok rozwojowy – dziecko stymuluje piersi, by produkowały więcej mleka na jego rosnące potrzeby.
Wskazówka: Nie oceniaj najedzenia dziecka po jego płaczu. Jedynym obiektywnym wskaźnikiem jest waga oraz liczba zmoczonych pieluszek i stolców w ciągu doby.
Część II: Pielęgnacja noworodka – prościej niż myślisz
Skóra noworodka jest cieńsza i delikatniejsza niż skóra dorosłego, dlatego wymaga specjalnego traktowania. Oto najważniejsze zasady codziennej higieny.
1. Kikut pępowiny – „na sucho” czy z antyseptykiem?
Współczesne standardy (tzw. „sucha pielęgnacja”) mówią jasno: najważniejszy jest dostęp powietrza i czystość.
• kikut należy trzymać na zewnątrz pieluszki (można wywinąć jej brzeg),
• jeśli kikut zabrudzi się moczem lub kałem, przemywamy go wodą z mydłem i dokładnie osuszamy.
• środki antyseptyczne (np. na bazie oktenidyny) stosujemy zazwyczaj tylko wtedy, gdy pojawia się brzydki zapach lub zaczerwienienie, po konsultacji z położną.
2. Kąpiel noworodka – rytuał bez stresu
Nie musisz kąpać dziecka codziennie! Wystarczy 2-3 razy w tygodniu. Zbyt częste kąpiele mogą wysuszać skórę.
Przygotowanie do kąpieli:
• nagrzej pomieszczenie (ok. 22-24°C),
• woda powinna mieć temperaturę ciała (ok. 37°C) – sprawdź to łokciem lub termometrem,
• używaj emolientów lub łagodnych płynów od 1. dnia życia,
• bezpieczny chwyt: To podstawa. Główka dziecka powinna spoczywać na Twoim przedramieniu, a dłonią obejmujesz ramię malucha.
3. Pielęgnacja okolicy pieluszkowej
Odparzenia to częsty problem. Aby ich uniknąć:
• zmieniaj pieluszkę często (nawet jeśli wydaje się sucha, bakterie robią swoje),
• do mycia pupy używaj wacików z ciepłą wodą. Chusteczki nawilżane zostaw na wyjścia – w domu woda jest najlepsza,
• daj skórze pooddychać – wietrzenie pupy przy każdej zmianie pieluszki to najlepsza profilaktyka.
Kiedy szukać pomocy? Czerwone flagi
Jako rodzice szybko stajecie się ekspertami od swojego dziecka. Jeśli coś Cię niepokoi – zaufaj intuicji i skontaktuj się z położną lub lekarzem.
Skonsultuj się niezwłocznie, jeśli:
• dziecko jest apatyczne, „leci przez ręce”, nie wybudza się na karmienie (przerwy dłuższe niż 4h w nocy),
• skóra dziecka lub białka oczu stają się intensywnie żółte/pomarańczowe (nasilenie żółtaczki),
• pępek zaczerwienił się wokół, brzydko pachnie lub wycieka z niego ropa,
• zauważasz gorączkę (powyżej 38°C).
Podsumowanie
Wsparcie laktacyjne i nauka pielęgnacji to proces. Nie musisz umieć wszystkiego od razu. Pamiętaj, że w pierwszych tygodniach Twoja położna środowiskowa jest Twoim przewodnikiem. Jeśli czujesz ból przy karmieniu, nie jesteś pewna jak wyczyścić uszka czy obciąć paznokcie – zapytaj.
Spokojni rodzice to spokojne dziecko. Jesteś najlepszą mamą i tatą dla swojego maleństwa, a techniczne umiejętności przyjdą szybciej, niż myślisz.
